De prijs van geld

‘Achter buitengewone obstakels wacht een mooie toekomst.’ Dit citaat van een industriemagnaat had van een centrale bankier kunnen zijn. De ‘tijdelijk’ hogere inflatie die zich in de loop van 2021 manifesteerde, bleek toch minder tijdelijk dan gedacht toen in het voorjaar van 2022 de oorlog in Oekraïne een energiecrisis ontketende. Centrale banken verhoogden daarop hun beleidsrente in recordtempo. De Europese Centrale Bank (ECB) voerde haar tarief in iets meer dan een jaar op van -0,5 naar 4 procent. De industrie zag zo niet alleen energie, grondstoffen en personeel veel duurder worden, ook de prijs van geld is sterk gestegen. En dat heeft grote gevolgen.

Industriële bedrijven zijn namelijk zeer afhankelijk van de rente. Dit komt allereerst doordat deze bedrijven zeer kapitaalintensief zijn. Fabrieken moeten flink investeren om de productiviteit steeds verder te verhogen en mondiaal concurrerend te blijven. Ten tweede is de vraag naar veel industriële producten, vanuit zowel de industrie zelf als vanuit sectoren als de bouw, erg rentegevoelig. Bedrijven financieren voorraden van onderdelen, materialen en gereed product vaak tegen de kortlopende, variabele rente. Als de ECB de beleidsrente verhoogt, wordt deze financiering dus onmiddellijk duurder. Ook de vraag naar kapitaalgoederen als machines is rentegevoelig, omdat de aanschaf van deze goederen vaak met een lening wordt gefinancierd.

Niet toevallig beweegt de industrie als een vliegwiel mee op economische cycli. Als de economie afkoelt, stellen ondernemingen investeringen uit en doen consumenten langer met hun meubels, laptop, smartphone of auto. Dus wanneer de economie vertraagt, krijgt de industrie vaak een extra tik. Groeit de economie snel, dan groeit de industrie vaak nog sneller.